Ten północny gatunek rybitwy - rybitwa popielata Sterna paradisaea pojawia się na śródlądziu bardzo rzadko. Z regionu łódzkiego pochodzi to dej pory tylko kilka jej stwierdzeń. Dziś (02.09.20011) na stawach w Zgniłym Błocie obserwowałem krótko, migrującego młodego osobnika tego gatunku. Ptak po chwili wzbił się wysoko i odleciał w kierunku południowym.

Rybitwa popielata jest bardzo podobna do rybitwy rzecznej. Różni się przede wszystkim sylwetką oraz detalami upierzenia. W szacie młodocianej najbardziej wyróżnia się jasne (białawe) ubarwienie lotek, które nawet z daleka rzuca się doskonale w oczy, szczególnie gdy ptak jest obserwowany na ciemniejszym tle - zdjęcie po prawej.

Obserwowanie i fotografowanie ptaków w Hiszpanii to czysta przyjemność. W rezerwatach urządzone są dobrej jakości ścieżki oraz ukrycia obserwacyjne skąd w komfortowych warunkach można prowadzić obserwacje. W poniższej galerii kilka ujęć typowych dla tamtej okolicy gatunków. Na koniec też filmik z którego można dowiedzieć się czym żywi się modrzyk.

Przelatujące flamingi.

Ala, Gustaw & M. Faber.

Klejnociki - żołny i węgielek - unicolor.

Szczudłak.

Sterniczka białogłowa - samiec.

Modrzyk i juv. szczudłaki.

Dzierzba iberyjska.

Migrant - kamusznik.

Juv. mewa śródziemnomorska.

Pokrzewka kasztanowata.

Shag śródziemnomorski.

Jerzyk blady.

Łososiowy brzuch to moja cecha!

Dość smukły też jestem.

Flaming z Sardynii.

Jaskółka rudawa na płocie kortu.

Młoda mewa cienkodzioba.

Dorosła mewa śródziemnomorska.

fotopolis.pl

To czego ludzkie oko nie dostrzeże przez lunetę, dostrzeże przez tą samą lunetę aparat cyfrowy. Dziś kolejny raz miałem okazję się o tym przekonać, obserwując ptaki na tamie zbiornika Jeziorsko. W pewnym momencie dostrzegłem, że jeden ptak ze stada łysek nosi białą obrożę. Niestety, łyska była ok. 500 m od brzegu i wcale nie miała zamiaru podpłynąć bliżej, lecz jeszcze się od niego oddalała. Z tej odległości przeczytanie napisu na obroży było niemożliwe okularem 30x. Postanowiłem czym prędzej sfotografować ją przez lunetę. Kilka w pośpiechu wykonanych zdjęć dało oczekiwany efekt - A40. Dzięki temu wiadomo gdzie ten osobnik został oznakowany.

Nikon coolpix P6000 spisuje się więc wciąż znakomicie. Przy tak ekstremalnych odległościach w połączeniu z lunetą jest doskonałym narzędziem do odczytywania obrączek. I choć przy takich odległościach jakość fotografii jest fatalna, to jednak w tym przypadku najważniejsze jest odczytanie danego numeru. Oczywiście z bliższych odległości jakość fotek jest o wiele lepsza, czego przykładem jest sfotografowana z ok. 60 m młoda rybitwa rzeczna.

Najregularniej spotykane są śpiewające samce na obszarze Żuław Wiślanych. Jednego z nich spotkałem w nocy z 12 na 13 czerwca również w tym obszarze. Poniżej charakterystyczny śpiew zaroślówki.

 Śpiew zaroślówki. 13.06.2010. Żuławy Wiślane

Fotografowanie zaroślówek nie jest łatwe. Ptaki ukrywają się w gęstym listowiu i są przy tym bardzo ruchliwe, ciągle zmieniając położenie. Na szczęście to położenie zdradza ich ciągły śpiew. Zwykle na krótko tylko ptak pojawia się całkowicie widoczny i kwestią refleksu jest jego uwiecznienie.

Nie łatwo udokumentować cały zestaw cech różniących zaroślówkę od podobnej łozówki Acrocephalus palustris. Często jednak ptak pokazuje swą głowę, na której zaznacza się charakterystyczny rysunek. Tak było też w tym przypadku.

U zaroślówki brew jest wyraźna i najjaśniejsza, biała nad kantarkiem, który jest dodatkowo bardzo ciemny. To powoduje, że pomiędzy okiem a dziobem rzuca się w oczy silny kontrast. Przy tym wszystkim jasna obrączka oczna nie jest wyróżniającym się elementem. Inaczej jest u łozówki. Kantarek jest jaśniejszy, a brew nad nim nie jest biała lecz kremowa, czy też wręcz szara. Najjaśniejszym elementem na boku głowy jest więc jasna obrączka oczna. Porównanie tych cech doskonale widoczne jest na dwóch powyższych fotografiach: zaroślówka po lewej, łozówka po prawej.

Ostatnio zaczęła też korzystać z dokarmiania, co widać na poniższym filmiku.

 

Identyfikacja jasnopłaszczowych podgatunków mewy żółtonogiej L. fuscus (greallsii/intermedius/heuglini) poza ich areałem lęgowym (w tym w Polsce) wciąż nie jest możliwa.  Wiadomo na podstawie wiadomości powrotnych, że do Polski zalatują podgatunki zachodnie graellsii i intermedius. Zapewne zalatuje też wschodni heuglini, często traktowany jako osobny gatunek. Trudno jednak to potwierdzić, choć istnieją dobrze udokumentowane stwierdzenia osobników posiadających zestaw cech charakterystycznych dla heuglini.

Identyfikacja tej grupy mew jest intensywnie rozpracowywana zarówno przez zachodnioeurpejskich jak i fińskich diagnostów. Dlatego istnieje szansa, iż w przyszlości zostanie ustalony zestaw cech na podstawie którego będzie możliwa identyfikacja ptaków stwierdzonych również w Polsce, posiadających dobrą dokumentację. Od lat staramy się zbierać możliwie najlepszą dokumentację stwierdzanych ptaków z tej grupy, analizując jednocześnie ich cechy.  Zachęcamy więc wszystkich do dokładnego fotografowania napotkanych jasnopłaszczowych fuscusów. Dokumentacyjne fotografie muszą być jednak bardzo dobrej jakości i przedstawiać ptaka w różnych pozach oraz w locie lub z rozpostartymi skrzydłami, gdzie widoczne są dokładnie poszczególne lotki. Takie fotografie pozwolą na dokładne ocenienie tak istotnych cech jakimi są:

• wielkość ptaka i sylwetka,
• ubarwienie części nieopierzonych, w szczególności tęczówki,
• stopień kreskowania głowy,
• odcień płaszcza,
• ubarwienie lotek 1. rzędu,
• w przypadku ptaków młodocianych dokładny wygląd poszczególnych partii piór wierzchu i spodu skrzydła, ogona i spodu ciała,
• NIEZWYKLE WAŻNE - zaawansowanie pierzenia.

Za przekazanie informacji wraz z fotografiami z góry serdecznie dziękujemy.

Zobacz też:

http://www.digiscoping.pl/fuscus

http://www.digiscoping.pl/archives/56

Stara znajoma jeziorskowa orlica pojawiła się już czwarty rok z rzędu na tamie zbiornika Jeziorsko. Tym razem wyjątkowo wcześnie bo już 2 sierpnia.

Ponieważ zbiornik jest wypełniony wodą po brzegi, sądzę że ptak bedzie regularnie wypoczywał w najbliższym czasie na betonowych płytach tamy. W tym okresie gromadzą się tam tysiące mew. Wypatrywanie orlicy najlepiej rozpocząć idąc rankiem (w poźniejszych godzinach mewy są regularnie płoszone przez spacerujących ludzi) od miejscowości Siedlątków, mając słońce za swymi plecami. Pozwoli to na dokładne obejrzenie przesiadujących mew i rybitw oraz umożliwi wykonanie dobrych zdjęć, w przeciwieństwie do zaprezentowanych obok, które były wykonane pod słońce.

Tama i jej okolice to o tej porze roku świetne miejsce do odczytywania mewich obrączek. Wśród kilku tysięcy śmieszek, musi trafić się jakiś ptak z kolorową obrączką. Dziś przykładowo trafił się ptak z chorwacką i polską obrączką.

Dodatkowo mewa pospolita z polską.

Przewaga kolorowych obrączek nad metalowymi widoczna jest na przykładzie rybitwy rzecznej. Na fotografii widać jedynie kontur jednej litery ‘H’ na metalowej obraczce, gdyby ptak miał kolorową, nie było by problemu z odczytem.

Śpiew zaganiacza małego. 9.06.2008., okręg Iwanowo na NEE od Moskwy, Rosja. Fono. G. Neubauer.

Śpiew najbardziej przypomina śpiew trzczinniczka Acrocephalus scirpaceus, jest jednak dość cichy oraz bardziej spieszny, szczebiotliwy i mamroczący.

Zaganiacz mały, choć nie wykazuje wyrazistych cech ubarwienia to jednak posiada coś specyficznego, charakterystyczny ’jizz’, który wyróżnia go od innych podobnych gatunków z rodzaju Hippolais oraz niektórych niekreskowanych gatunków z rodzaju Acrocephalus czy Phylloscopus. Bez odpowiedniego opatrzenia część gatunków z powyższych rodzajów może wyglądać bardzo podobnie, różnią je jedynie szczegóły, o których jednak trzeba wiedzieć że istnieją i umiejętnie na nie patrzeć by móc rozpoznać te trudne do identyfikacji gatunki.

Dużą pomocą mogą okazać się wykonane w terenie fotografie, a najlepiej całe ich serie, z których to będziemy w stanie odczytać niezbędny diagnostyczny zestaw cech. Bez dobrych fotografii weryfikacja stwierdzenia może być niemożliwa. Bliźniaczy gatunek zaganiacz afgański Hippolais rama (stwierdzany już w zachodniej Europie), który do niedawna był traktowany jako podgatunek zaganiacza małego jest bardzo podobny i bez dobrej dokumentacji trudno go wykluczyć, więc fotografie będą konieczne podobnie jak nagranie śpiewu i innych głosów.

Jak sama nazwa wskazuje zaganiacz mały to ptak niewielki, najmniejszy spośród zaganiaczy. Przez swe niewielkie wymiary oraz delikatną budowę przypomina niekiedy gatunki z rodzaju Phylloscopus, szczególnie pierwiosnka Ph. collybita. Cechy sylwetki zaganiacza małego to:

• stosunkowo duża, krągła głowa,
• delikatny, krótki dziób,
• ogon wygląda na stosunkowo krótki, na końcu jest równo ścięty,
• bardzo niewielka projekcja lotek 1. rzędu, mniej niż 1/2 długości lotek 3. rzędu.

Upierzenie nie wyróżnia się niczym szczególnym, jest blade, piaskowobeżowe. Lotki i sterówki posiadają wąskie jaśniejsze brzegi, natomiast brzegi skrajnych sterówek i ich zakończenia są białe. Najbardziej wyrazisty rysunek występuje w obrębie głowy:

• kremowa, wyraźna brew sięga niezbyt daleko za oko, czasem rozmywa się tuż za nim,
• przed okiem brew jest od góry podkreślona ciemnym, brązowym paskiem,
• kantarek jest stosunkowo jasny, z bardzo cienkim i krótkim paskiem ocznym, który zauważalny jest też tuż za okiem,
• czasem zauważalny jest też bardzi wąski i śladowy, ciemny pasek policzkowy,
• obrączka oczna zwykle najbardziej kontrastowa od spodu oka - bardzo wąska i biała.

Dziób zaganiacza małego jest jasny, jedynie jego górna krawędź jest ciemna, podobnie jak i jego zakończenie. Nogi są jasne, cieliste, lecz stopy są ciemniejsze, szarobrązowe.

Siedliskiem zaganiacza małego są tereny otwarte, porolne, ugory, z krzewami, luźnymi zakrzewieniami, BEZ DRZEW, z dala od ściany lasu, niekoniecznie nad wodą. W Polsce należy go szukać więc w tego typu miejscach, na pewno w krajobrazie rolniczym na nieużytkowanych polach, zarastających pastwiskach, miedzach, chwastowiskach itp.

Zaganiacza małego trzeba szukać również w trakcie przelotu jesiennego od sierpnia do października. Wiele stwierdzeń z tego okresu w zachodniej Europie sugeruje, że gatunek ten musi przelatywać również przez Polskę.

POWODZENIA!

Obserwując pliszki cytrynowe w okresie lęgowym, zauważyłem, iż rozpoznawanie płci u tego gatunku, wcale nie jest tak łatwe i oczywiste. Dobrze wybarwione samce są charakterystyczne jak osobnik na fotografii obok.

Niektóre samce w 2. kalendarzowym roku życia wyglądają jednak inaczej, czego klasycznym przykładem jest zaprezentowany na fotografii po lewej ptak. Dla porównania samica w 2. kalendarzowym roku życia (po prawej). Tego typu zmienność ubarwienia występująca u samców w ich pierwszej wiośnie, może powodować błedne oznaczanie płci niektórych osobników, zarówno samców jak i samic. Tego typu kilka przypadków już odnotowałem.

Aby lepiej opisać zauważoną zmienność potrzebna jest dobra i reprezentatywna dokumentacja. W tym miejscu proszę więc obserwatorów o kontakt i przesyłanie własnych fotografii pliszek cytrynowych. Najbardziej cenne będą fotografie ptaków obu płci tworzących parę lęgową.

Wszystkich którzy mogą pomóc proszę o kontakt i przesyłanie fotografii na mój adres:

marfaber (at) poczta.onet.pl