Najregularniej spotykane są śpiewające samce na obszarze Żuław Wiślanych. Jednego z nich spotkałem w nocy z 12 na 13 czerwca również w tym obszarze. Poniżej charakterystyczny śpiew zaroślówki.

 Śpiew zaroślówki. 13.06.2010. Żuławy Wiślane

Fotografowanie zaroślówek nie jest łatwe. Ptaki ukrywają się w gęstym listowiu i są przy tym bardzo ruchliwe, ciągle zmieniając położenie. Na szczęście to położenie zdradza ich ciągły śpiew. Zwykle na krótko tylko ptak pojawia się całkowicie widoczny i kwestią refleksu jest jego uwiecznienie.

Nie łatwo udokumentować cały zestaw cech różniących zaroślówkę od podobnej łozówki Acrocephalus palustris. Często jednak ptak pokazuje swą głowę, na której zaznacza się charakterystyczny rysunek. Tak było też w tym przypadku.

U zaroślówki brew jest wyraźna i najjaśniejsza, biała nad kantarkiem, który jest dodatkowo bardzo ciemny. To powoduje, że pomiędzy okiem a dziobem rzuca się w oczy silny kontrast. Przy tym wszystkim jasna obrączka oczna nie jest wyróżniającym się elementem. Inaczej jest u łozówki. Kantarek jest jaśniejszy, a brew nad nim nie jest biała lecz kremowa, czy też wręcz szara. Najjaśniejszym elementem na boku głowy jest więc jasna obrączka oczna. Porównanie tych cech doskonale widoczne jest na dwóch powyższych fotografiach: zaroślówka po lewej, łozówka po prawej.

Ostatnio zaczęła też korzystać z dokarmiania, co widać na poniższym filmiku.

 

Identyfikacja jasnopłaszczowych podgatunków mewy żółtonogiej L. fuscus (greallsii/intermedius/heuglini) poza ich areałem lęgowym (w tym w Polsce) wciąż nie jest możliwa.  Wiadomo na podstawie wiadomości powrotnych, że do Polski zalatują podgatunki zachodnie graellsii i intermedius. Zapewne zalatuje też wschodni heuglini, często traktowany jako osobny gatunek. Trudno jednak to potwierdzić, choć istnieją dobrze udokumentowane stwierdzenia osobników posiadających zestaw cech charakterystycznych dla heuglini.

Identyfikacja tej grupy mew jest intensywnie rozpracowywana zarówno przez zachodnioeurpejskich jak i fińskich diagnostów. Dlatego istnieje szansa, iż w przyszlości zostanie ustalony zestaw cech na podstawie którego będzie możliwa identyfikacja ptaków stwierdzonych również w Polsce, posiadających dobrą dokumentację. Od lat staramy się zbierać możliwie najlepszą dokumentację stwierdzanych ptaków z tej grupy, analizując jednocześnie ich cechy.  Zachęcamy więc wszystkich do dokładnego fotografowania napotkanych jasnopłaszczowych fuscusów. Dokumentacyjne fotografie muszą być jednak bardzo dobrej jakości i przedstawiać ptaka w różnych pozach oraz w locie lub z rozpostartymi skrzydłami, gdzie widoczne są dokładnie poszczególne lotki. Takie fotografie pozwolą na dokładne ocenienie tak istotnych cech jakimi są:

• wielkość ptaka i sylwetka,
• ubarwienie części nieopierzonych, w szczególności tęczówki,
• stopień kreskowania głowy,
• odcień płaszcza,
• ubarwienie lotek 1. rzędu,
• w przypadku ptaków młodocianych dokładny wygląd poszczególnych partii piór wierzchu i spodu skrzydła, ogona i spodu ciała,
• NIEZWYKLE WAŻNE - zaawansowanie pierzenia.

Za przekazanie informacji wraz z fotografiami z góry serdecznie dziękujemy.

Zobacz też:

http://www.digiscoping.pl/fuscus

http://www.digiscoping.pl/archives/56

Stara znajoma jeziorskowa orlica pojawiła się już czwarty rok z rzędu na tamie zbiornika Jeziorsko. Tym razem wyjątkowo wcześnie bo już 2 sierpnia.

Ponieważ zbiornik jest wypełniony wodą po brzegi, sądzę że ptak bedzie regularnie wypoczywał w najbliższym czasie na betonowych płytach tamy. W tym okresie gromadzą się tam tysiące mew. Wypatrywanie orlicy najlepiej rozpocząć idąc rankiem (w poźniejszych godzinach mewy są regularnie płoszone przez spacerujących ludzi) od miejscowości Siedlątków, mając słońce za swymi plecami. Pozwoli to na dokładne obejrzenie przesiadujących mew i rybitw oraz umożliwi wykonanie dobrych zdjęć, w przeciwieństwie do zaprezentowanych obok, które były wykonane pod słońce.

Tama i jej okolice to o tej porze roku świetne miejsce do odczytywania mewich obrączek. Wśród kilku tysięcy śmieszek, musi trafić się jakiś ptak z kolorową obrączką. Dziś przykładowo trafił się ptak z chorwacką i polską obrączką.

Dodatkowo mewa pospolita z polską.

Przewaga kolorowych obrączek nad metalowymi widoczna jest na przykładzie rybitwy rzecznej. Na fotografii widać jedynie kontur jednej litery ‘H’ na metalowej obraczce, gdyby ptak miał kolorową, nie było by problemu z odczytem.

Śpiew zaganiacza małego. 9.06.2008., okręg Iwanowo na NEE od Moskwy, Rosja. Fono. G. Neubauer.

Śpiew najbardziej przypomina śpiew trzczinniczka Acrocephalus scirpaceus, jest jednak dość cichy oraz bardziej spieszny, szczebiotliwy i mamroczący.

Zaganiacz mały, choć nie wykazuje wyrazistych cech ubarwienia to jednak posiada coś specyficznego, charakterystyczny ’jizz’, który wyróżnia go od innych podobnych gatunków z rodzaju Hippolais oraz niektórych niekreskowanych gatunków z rodzaju Acrocephalus czy Phylloscopus. Bez odpowiedniego opatrzenia część gatunków z powyższych rodzajów może wyglądać bardzo podobnie, różnią je jedynie szczegóły, o których jednak trzeba wiedzieć że istnieją i umiejętnie na nie patrzeć by móc rozpoznać te trudne do identyfikacji gatunki.

Dużą pomocą mogą okazać się wykonane w terenie fotografie, a najlepiej całe ich serie, z których to będziemy w stanie odczytać niezbędny diagnostyczny zestaw cech. Bez dobrych fotografii weryfikacja stwierdzenia może być niemożliwa. Bliźniaczy gatunek zaganiacz afgański Hippolais rama (stwierdzany już w zachodniej Europie), który do niedawna był traktowany jako podgatunek zaganiacza małego jest bardzo podobny i bez dobrej dokumentacji trudno go wykluczyć, więc fotografie będą konieczne podobnie jak nagranie śpiewu i innych głosów.

Jak sama nazwa wskazuje zaganiacz mały to ptak niewielki, najmniejszy spośród zaganiaczy. Przez swe niewielkie wymiary oraz delikatną budowę przypomina niekiedy gatunki z rodzaju Phylloscopus, szczególnie pierwiosnka Ph. collybita. Cechy sylwetki zaganiacza małego to:

• stosunkowo duża, krągła głowa,
• delikatny, krótki dziób,
• ogon wygląda na stosunkowo krótki, na końcu jest równo ścięty,
• bardzo niewielka projekcja lotek 1. rzędu, mniej niż 1/2 długości lotek 3. rzędu.

Upierzenie nie wyróżnia się niczym szczególnym, jest blade, piaskowobeżowe. Lotki i sterówki posiadają wąskie jaśniejsze brzegi, natomiast brzegi skrajnych sterówek i ich zakończenia są białe. Najbardziej wyrazisty rysunek występuje w obrębie głowy:

• kremowa, wyraźna brew sięga niezbyt daleko za oko, czasem rozmywa się tuż za nim,
• przed okiem brew jest od góry podkreślona ciemnym, brązowym paskiem,
• kantarek jest stosunkowo jasny, z bardzo cienkim i krótkim paskiem ocznym, który zauważalny jest też tuż za okiem,
• czasem zauważalny jest też bardzi wąski i śladowy, ciemny pasek policzkowy,
• obrączka oczna zwykle najbardziej kontrastowa od spodu oka - bardzo wąska i biała.

Dziób zaganiacza małego jest jasny, jedynie jego górna krawędź jest ciemna, podobnie jak i jego zakończenie. Nogi są jasne, cieliste, lecz stopy są ciemniejsze, szarobrązowe.

Siedliskiem zaganiacza małego są tereny otwarte, porolne, ugory, z krzewami, luźnymi zakrzewieniami, BEZ DRZEW, z dala od ściany lasu, niekoniecznie nad wodą. W Polsce należy go szukać więc w tego typu miejscach, na pewno w krajobrazie rolniczym na nieużytkowanych polach, zarastających pastwiskach, miedzach, chwastowiskach itp.

Zaganiacza małego trzeba szukać również w trakcie przelotu jesiennego od sierpnia do października. Wiele stwierdzeń z tego okresu w zachodniej Europie sugeruje, że gatunek ten musi przelatywać również przez Polskę.

POWODZENIA!

Obserwując pliszki cytrynowe w okresie lęgowym, zauważyłem, iż rozpoznawanie płci u tego gatunku, wcale nie jest tak łatwe i oczywiste. Dobrze wybarwione samce są charakterystyczne jak osobnik na fotografii obok.

Niektóre samce w 2. kalendarzowym roku życia wyglądają jednak inaczej, czego klasycznym przykładem jest zaprezentowany na fotografii po lewej ptak. Dla porównania samica w 2. kalendarzowym roku życia (po prawej). Tego typu zmienność ubarwienia występująca u samców w ich pierwszej wiośnie, może powodować błedne oznaczanie płci niektórych osobników, zarówno samców jak i samic. Tego typu kilka przypadków już odnotowałem.

Aby lepiej opisać zauważoną zmienność potrzebna jest dobra i reprezentatywna dokumentacja. W tym miejscu proszę więc obserwatorów o kontakt i przesyłanie własnych fotografii pliszek cytrynowych. Najbardziej cenne będą fotografie ptaków obu płci tworzących parę lęgową.

Wszystkich którzy mogą pomóc proszę o kontakt i przesyłanie fotografii na mój adres:

marfaber (at) poczta.onet.pl

Poniżej kilka pospolitych wiosennych ptaków z ostatnich ciepłych i słonecznych dni oraz rzadko pojawiający się w regionie łódzkim ostrygojad.

16.4.2009 nad zbiornikiem Cieszanowice w środkowej Polsce, sfotografowałem dorosłego samca pliszki siwej z bardzo jasnymi pokrywami skrzydłowymi. Tak jasne pokrywy skrzydłowe charakterystyczne są dla wschodniego podgatunku pliszki siwej Motacilla alba dukhunensis.

Link do strony z M. a. dukhunensis

Jednak nie wszyscy autorzy wyodrębniają te wschodnie ptaki jako osobny pogdatunek pliszki siwej. Być może wsród środkowoeuropejskich pliszek siwych zdarzają się również osobniki z tak jasnymi pokrywami skrzydłowymi. Nie wykluczone jednak, że są to autentyczni wschodni wagranci.

Jeśli posiadacie fotografie podobnych ptaków wykonane w Europie, proszę o kontakt.

marfaber (at) poczta.onet.pl

Any comment are welcome.

Marcin Faber

marfaber (at) poczta.onet.pl

Link with video of ocularis for comparison.

Photos: 1 |  2 | 3 |

Na fotografii obok, część z zaobserwowanego stadka.

Również stosunkowo wczesne stwierdzenie tego samego dnia na stawach w Psarach (woj. łódzkie): 4 os. ‘pliszki tundrowej’ Motacilla flava thunbergi. Ptaki przelotne, zatrzymały się na chwilę na skraju trzcinowiska, zwabione odtwarzanym śpiewem pliszki żółtej. “Pliszka tundrowa’ przelatuje regularnie przez Polskę, jednak pierwsze osobniki tego podgatunku pojawiają się później niż rodzimej pliszki żółtej, zwykle w trzeciej dekadzie kwietnia, a najintensywniejszy przelot ma miejsce w pierwszej dekadzie maja.